Loolaan 16, 7315 AB te Apeldoorn

donatie

Gelderland helpt - 

kort filmpje - op zoek naar de kroonluchters

   

 Organisten voor zomerorgelconcerten 2018 bekend

stormloop

Zowel binnen het bestuur als daar buiten leeft de wens aandacht te besteden aan het 45-jarig bestaan van onze Stichting. Om gehoor te geven aan deze wens, is het nodig dat we iets over onze geschiedenis en de belevenissen van die 45 jaar memoreren. Hoe is de Stichting ontstaan? Wat was er nodig om Pleinmarkten te organiseren en wat hebben we met de opbrengsten gedaan?


Oud-voorzitter Wout Kruidenier vertelt: 

"Een beschrijving over deze onderwerpen. Nu al zeg ik nadrukkelijk, dat deze indrukken niet volledig zijn. Het is een beschrijving van zaken, die in mij op gekomen zijn, en waarvan ik denk dat ze een beeld geven van wat ons bezig houdt en wat onze drijfveren zijn.

Ontstaansgeschiedenis van de Stichting
Om concrete sloopplannen te verijdelen werd op 20 december 1973 de Stichting Vrienden van de Grote Kerk opgericht met de doelstelling: de Grote Kerk van 1892, inclusief het orgel, voor Apeldoorn te behouden en in oorspronkelijke staat terug te brengen en te houden.

Wat was er aan de hand in de jaren, die vooraf gingen aan de oprichting van de Stichting? De toenmalige kerkbestuurders waren in de ban van de vernieuwing. Daarbij werden zij geholpen door de ideeën van de stadsbestuurders. Apeldoorn moest een stad worden. En daar behoorden, naar de geest van die tijd, flatgebouwen bij. En er was sprake van zoveel achterstallig onderhoud van de Grote Kerk, dat sloopplannen verdedigbaar werden geacht.

Dat ging regelrecht in tegen de opvattingen van een aantal gemeenteleden. De aanvoerders hiervan waren Pier Sijbesma, Jan Tamboer en Gerard van der Lugt. Deze drie heren gingen aan het werk om geld in te zamelen door middel van het ophalen van oud papier en het houden van een eenvoudige bazaar. Zij hebben kort daarop in 1973 de Stichting Vrienden van de Grote Kerk opgericht.

De Pleinmarkt
De aanvankelijk kleine bazaars groeiden uit tot een grote jaarlijkse Pleinmarkt, welk fenomeen tot een begrip werd tot ver in de omgeving van Apeldoorn, ja tot in het gehele land. In het begin nog wat klein, maar later uitgegroeid dus tot een megafestijn.

 

publiek publiek5 pleinmarkt6 publiek4  

 

Hoe ging dat nou in zijn werk?
Voor een Pleinmarkt werd het gehele seizoen gewerkt. Het begint met het doornemen van het draaiboek. In de bestuursvergadering van oktober voorafgaand aan het jaar van de Pleinmarkt wordt alles doorgenomen, om klaar te zijn voor de derde vrijdag en zaterdag in september van het volgende jaar, wanneer de Pleinmarkt zou plaats vinden.

Ophaalploeg
Er was een ophaalploeg van een behoorlijk aantal stoere en vooral sterke mannen, die elke donderdag bijna het gehele jaar, bv. vanaf november tot en met juli , spullen ging ophalen, bij mensen die zich daarvoor telefonisch hadden gemeld. Deze werden naar het magazijn gebracht, waar de sorteerploegen direct hun werk gingen doen. In de loop der jaren zijn er voor de opslag vele magazijnen geweest. Ging dat in het begin voor een vriendenprijsje of zelfs gratis, later werd de huur van een flink magazijn met een groot vloeroppervlak, een behoorlijke kostenpost.

Sorteerploeg
Het laatste magazijn was aan de Lange Amerikaweg. Er waren diverse groepen, die gingen sorteren. Men had als buitenwacht geen idee hoeveel werk er door een behoorlijk grote groep mensen ( ongeveer 40 personen) het hele jaar werd verzet. Zo was er een groep voor de meubels, voor klein goed, voor grootmoeders tijd, boeken, handwerken, enz. Begin september was er een goed gevuld magazijn, keurig gesorteerd.

Pleinmarktcoördinator en hulptroepen
De Pleinmarkt coördinator regelt de tenten, en het vervoer naar de Grote Kerk. Als ruim een week voor de verkoop de tenten staan opgesteld, komt een grote groep mensen helpen de tenten in richten. Die week voor de verkoop op vrijdag en zaterdag, was een hele drukke week. Stelt u zich eens voor: Het gehele Kerkplein vol met tenten gevuld met spullen en ook nog gebouw Irene, de laatste jaren vooral met boeken gevuld. Dat moest allemaal verkocht worden. Daarvoor kwamen op die vrijdag en zaterdag zo ongeveer 350 medewerkers, vrijwilligers om te helpen verkopen.

Opruimploeg
Aan het eind van de zaterdag was iedereen moe maar uiterst voldaan, want er was voor het goede doel weer veel verkocht voor ongeveer € 90.000,- (althans de laatste jaren). Maar dan was het werk nog niet gedaan. Alles moest worden opgeruimd. Er blijven spullen over, die moeten worden verkocht ( een opkoper) of worden opgehaald door een groep, die de spullen
meeneemt naar Oost Europa. Zodoende konden we weer met een schoon magazijn beginnen aan de voorbereiding van de volgende Pleinmarkt.

Uiteindelijk
In de loop van de jaren werd al duidelijk dat deze organisatie niet eeuwig kon duren. De vrijwilligers werden ouder. Jonge aanwas was er nauwelijks en de kosten werden steeds hoger. Magazijnkosten zijn al genoemd. Tenten werden steeds duurder. Er moest BTW worden afgedragen. Er kwam het gehele jaar door te veel werk op de rug van te weinig vrijwilligers. Kortom er waren redenen genoeg om een keer een streep er onder te zetten.

Laatste Pleinmarkt 2008
Zo werd besloten in 2008 de laatste Pleinmarkt te houden. Dat besluit werd in 2007 reeds in het bestuur voorbereid en in hetzelfde jaar medegedeeld aan de medewerkers op de jaarlijks medewerkersavond in november. Zoals verwacht waren de reacties verschillend. Veel medewerkers hadden begrip voor het besluit.

Anderen betreurden het en waren nog wel even door willen gaan. Immers, het ging niet alleen om een goede opbrengst, - primair natuurlijk wel – maar ook om het sociale gebeuren. De onderlinge samenwerking en de vriendschapsbanden die onder de medewerkers werden opgebouwd, waren en zijn nog steeds van grote waarde als we denken aan de geschiedenis van de Pleinmarkt.

Zo kunnen we dus constateren dat er 35 Pleinmarkten zijn gehouden van 1974 tot en met 2008.

Doelstelling inkomsten
De inkomsten van de Pleinmarkten zijn voor een groot deel besteed aan de uitgaven volgens de doelstelling. Een exact bedrag is hiervoor niet te noemen. Maar u kunt er gerust van uitgaan dat de Stichting voor om en nabij 2,5 miljoen bruto aan inkomsten uit de Pleinmarkten heeft kunnen noteren.

Andere inkomstenbronnen
De Stichting Vrienden heeft, naast de Pleinmarkt, ook jarenlang een voorjaarsbeurs georganiseerd. Deze relatief kleine beurs was nodig om het grote aanbod boeken en nog wat andere zaken, zoals handwerkspullen ook in het voorjaar te verkopen.

Ook worden al vele jaren orgelconcerten georganiseerd. Tot op de huidige dag. In 2013 hebben we de 15e reeks van negen zomerconcerten in deze vorm afgesloten. Voor die tijd werden ook orgelconcerten gehouden, maar dan met een omvang van drie concerten in de zomer.

Tot slot van de inkomsten van de Stichting noemen we een hele belangrijke bron van inkomsten, n.l. de legaten en de bijdragen van de donateurs, zowel zakelijke als particuliere donateurs. Momenteel mogen we ons verheugen in een aantal van rond 400
donateurs.

Uitgaven volgens de doelstelling
Eén van de eerste grote uitgaven was die voor het prachtige Bätz-Witte orgel. Piet van Egmond – organist van de Grote kerk van 1971 tot 1978 - had de wens geuit tot uitbreiding van het orgel met een derde klavier. Dankzij de medewerking van de Stichting Vrienden van de Grote kerk, zij droegen de kosten, werd deze wens in 1977 vervuld.

In de eerste tien jaar van zijn bestaan heeft de Stichting meegewerkt en flink bij gedragen aan de restauratie van de toren, het torenkruis en de weerhaan. In 1981 werden de goten en de killen van het kerkdak met nieuw koper bekleed. In het jubileumjaar 1983 hebben de Vrienden het voor elkaar gekregen om het klankbord boven de kansel op hun kosten te laten reconstrueren door de antiekrestaurateur Jan Messink. Ook de tekst- en predikantsborden kwamen weer in zicht, na een grondige opknapbeurt.

In 1993 werd de grote exterieur restauratie afgesloten. Gevels, ramen, muren werden grondig onder handen genomen. Ook de centrale verwarming werd in die jaren vernieuwd. De Koningsbank werd geheel opgeknapt.

Verder noemen wij in de jaren negentig:

  • het vernieuwen, opknappen dan wel restaureren van de luifels,
  • de buitenlampen,
  • een gedeelte van het orgel,
  • het doopvont,
  • de geluidsinstallatie,
  • de oudheidkamer.

Na 2000 is geld van de Vrienden onder meer besteed aan:

  • de restauratie van Bijbels,
  • het aanbieden van twee liedborden,
  • de renovatie van het kerkplein,
  • een bijdrage aan het Beatrixraam
  • aan de restauratie van Irene.
  • Laatst, maar niet in het minst in 2012 de restauratie van de toren.

Hierbij zijn nog niet genoemd de jaarlijks bijdragen van de Stichting aan de eigenaar, de Protestantse gemeente Apeldoorn, in de subsidiabele kosten van onderhoud en restauratie van de Kerk. De Grote Kerk was in 1980 gepromoveerd tot een Rijksmonument. En vanaf dat jaar konden wij dus rekenen op bijdragen van het Rijk in de kosten van onderhoud en restauratie van de Grote kerk.

Veertig jaar geleden nog wees de Centrale kerkvoogdij een restauratie van de Grote Kerk aanvankelijk van de hand, hetgeen
de reden was tot de oprichting van de Stichting Vrienden van de Grote Kerk. Het bestuur van de Stichting heeft het 40 jaar lang een inspirerende opdracht gevonden om aan het behoud van dit Koninklijke monument te blijven werken. Het behoud, niet alleen van een waardevol kerkgebouw voor de Protestantse (wijk) gemeente Apeldoorn, maar ook van één van de meest markante gebouwen van Apeldoorn.

En nu, hoe verder?
Het bestuur van de Stichting realiseert zich dat er ook in de toekomst op hen gerekend zal worden. Daartoe is in de afgelopen jaren flink gespaard. Er zijn fondsen gevormd, om de uitgaven voor onderhoud en restauratie, die
onherroepelijk zullen komen mee te kunnen dragen. Op deze website van de Vrienden is daarover meer te lezen. Wij streven er naar uit het rendement van ons gespaarde geld, deze uitgaven te kunnen dekken. Dat alles in het belang van het behoud van de Grote Kerk!


Apeldoorn, 17 januari 2014

Namens het bestuur van de
Stichting Vrienden van de Grote Kerk,

Wout Kruidenier
Oud-voorzitter